Voorrang op het water: de vaarregels van het BPR

Wat is een klein schip en wat is een groot schip?

Het BPR noemt een schip klein als het korter is dan 20 meter, met een paar uitzonderingen zoals passagiersschepen. Een groot schip is elk schip dat geen klein schip is. Bijna elke pleziervaartuig waarvoor je een Klein Vaarbewijs haalt, is dus een klein schip.^[4],[5]

Wat houdt voorrang verlenen precies in?

Wie voorrang moet verlenen, past op tijd koers of snelheid aan, zodat het andere schip zijn koers kan volgen en kan manoeuvreren. Je mag daarbij niet van het andere schip verlangen dat het voor jou uitwijkt.^[3],[6]

Het schip dat voorrang heeft, houdt zijn koers en snelheid aan. Zo weet de ander waar het aan toe is.^[7]

Wie heeft voorrang als je elkaar tegemoet vaart?

Volgt een van de twee schepen de stuurboordszijde van het vaarwater, dan moet het andere schip voorrang verlenen. Volgt geen van beide de stuurboordszijde, dan verleent het kleine schip voorrang aan het grote schip.^[2],[1]

Twee kleine motorboten die recht op elkaar af varen zonder dat een van beide de stuurboordszijde volgt, wijken allebei uit naar stuurboord. Zo passeren ze elkaar bakboord op bakboord.^[8]

Tussen kleine schepen onderling geldt een volgorde: een motorboot verleent voorrang aan een zeilboot en aan een roeiboot, en een roeiboot verleent voorrang aan een zeilboot.^[9]

Hoe zit het met oplopen en voorbijlopen?

Je mag een ander schip pas voorbijlopen als je zeker weet dat het zonder gevaar kan. In beginsel loop je aan bakboord van het andere schip voorbij; is daar ruimte voor, dan mag het ook aan stuurboord.^[10],[11]

Word je met je kleine boot opgelopen, dan help je mee: je maakt het voorbijlopen waar nodig makkelijker en vermindert zo nodig je snelheid.^[12]

Wie heeft voorrang als koersen elkaar kruisen?

Ook bij kruisende koersen heeft het schip dat de stuurboordszijde van het vaarwater volgt voorrang. Volgt geen van beide die zijde, dan verleent een klein schip voorrang aan een groot schip. Bij twee kleine motorboten verleent de boot die van bakboord komt voorrang aan de boot die van stuurboord komt.^{[13],[14],[15]}

Keren, vertrekken, havens en veerponten

Een klein schip verleent voorrang aan een groot schip als het keert, als het vertrekt en als het een haven uitvaart en het hoofdvaarwater opgaat.^{[16],[17],[18]}

Een veerpont die vertrekt, keert of oversteekt, krijgt voorrang van een klein schip.^[19]

In een engte, een plek waar twee schepen elkaar niet kunnen passeren, verleent een klein schip op een vaarweg zonder stroom voorrang aan een groot schip dat van de andere kant komt.^[20]

Oefenvragen

1. 1. Je vaart met je kleine motorboot midden op een kanaal (BPR). Een vrachtschip nadert op tegengestelde koers en er is gevaar voor aanvaring. Geen van beide volgt de stuurboordszijde van het vaarwater. Wat geldt?

   • a. Jij moet als klein schip voorrang verlenen aan het vrachtschip.
   • b. Het vrachtschip moet voorrang verlenen, omdat het beter kan uitwijken.
   • c. Jullie wijken allebei uit naar stuurboord en passeren bakboord op bakboord.
   Bekijk het antwoord

   Juist: a. Jij moet als klein schip voorrang verlenen aan het vrachtschip.

   Volgens artikel 6.04, derde lid, van het BPR verleent het kleine schip voorrang aan het grote schip als ze elkaar op tegengestelde koersen naderen en geen van beide de stuurboordszijde volgt. Allebei naar stuurboord uitwijken is de regel voor twee grote motorschepen (vierde lid) of twee kleine motorschepen (zevende lid), niet voor een klein en een groot schip.

   • Binnenvaartpolitiereglement, artikel 6.04, derde lid
   • Binnenvaartpolitiereglement, artikel 6.04, zevende lid

2. 2. Je vaart met je kleine motorboot op een kanaal zonder stroom een engte in waar geen twee schepen naast elkaar passen. Van de andere kant nadert een groot vrachtschip. Wie moet voorrang verlenen?

   • a. Jij moet voorrang verlenen aan het vrachtschip.
   • b. Het vrachtschip, omdat jij de stuurboordszijde volgt.
   • c. Wie het eerst bij de engte is, mag als eerste door.
   Bekijk het antwoord

   Juist: a. Jij moet voorrang verlenen aan het vrachtschip.

   Artikel 6.07 van het BPR noemt een vak waar het vaarwater niet genoeg ruimte biedt om elkaar voorbij te varen een engte. Op een vaarweg zonder stroom moet een klein schip bij het doorvaren van een engte voorrang verlenen aan een groot schip dat op tegengestelde koers nadert (zesde lid). Wie het eerst aankomt of welke kant je volgt, verandert dat niet.

   • Binnenvaartpolitiereglement, artikel 6.07, zesde lid
   • Binnenvaartpolitiereglement, artikel 6.07, eerste lid

3. 3. Een sleepboot sleept twee schepen achter elkaar, met een ruime afstand ertussen. Mag je met je boot tussen de gesleepte schepen door varen?

   • a. Nee, dat is verboden.
   • b. Ja, als je eerst één lange stoot geeft.
   • c. Ja, als er meer dan 50 meter ruimte tussen de schepen is.
   Bekijk het antwoord

   Juist: a. Nee, dat is verboden.

   Artikel 6.15 van het BPR verbiedt een schip zich te begeven in de tussenruimten tussen de lengten van een sleep. Een geluidssein of een grote afstand tussen de gesleepte schepen maakt dat niet anders.

   • Binnenvaartpolitiereglement, artikel 6.15

4. 4. Je wilt met je boot een tijdje naast een andere boot blijven varen, op gelijke hoogte. Wanneer mag dat volgens het BPR?

   • a. Alleen met toestemming van de schipper van de andere boot.
   • b. Als de ruimte dat toelaat zonder hinder of gevaar voor de scheepvaart.
   • c. Nooit; naast elkaar varen is op elke vaarweg verboden.
   Bekijk het antwoord

   Juist: b. Als de ruimte dat toelaat zonder hinder of gevaar voor de scheepvaart.

   Artikel 6.18, eerste lid, van het BPR staat varen op gelijke hoogte toe als de beschikbare ruimte dit zonder hinder of gevaar voor de scheepvaart toelaat. Toestemming van de andere schipper is nodig om langszij te komen of vast te maken (vierde lid), niet om naast elkaar te varen.

   • Binnenvaartpolitiereglement, artikel 6.18, eerste lid
   • Binnenvaartpolitiereglement, artikel 6.18, vierde lid

Verder oefenen

• Maak proefexamen 1
• Maak proefexamen 2
• Verkeerstekens langs de vaarweg: de borden van het BPR
• Heb ik een vaarbewijs nodig?
• Alle uitlegpagina's